دانستنی های عجیب در مورد لوازم برقی خانگی
ما در کومتای، به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو لوازم خانگی برقی، همیشه دنبال نوآوری هستیم. اما برای اینکه بفهمیم امروز چقدر زندگی راحتی داریم، باید به گذشته نگاه کنیم.
تا حالا فکر کردی اولین یخچالها از گازهای سمی استفاده میکردند؟ یا اینکه اولین مایکروویوها به اندازه یک اتوبوس کوچک بودند؟ لوازم برقی خانگی که هر روز از آنها استفاده میکنی، یک تاریخچه عجیب و غریب و پر از ماجراهای جالب دارند.
توی این مقاله میخواهیم پرده از این رازها برداریم. آماده باش تا حقایقی رو بشنوی که دفعه بعد که اسپرسوسازت رو روشن میکنی یا لباسشوییت رو تنظیم میکنی، کاملاً شگفتزده بشی. بیا بریم ببینیم این دستگاههای مدرن، از کجا و چطور به اینجا رسیدهاند!
جاروبرقی: از واگن اسبی تا ربات سگ!
- غولهای خیابانی: اولین جاروبرقیها (اوایل قرن بیستم) آنقدر بزرگ بودند که باید با اسب کشیده میشدند! این دستگاهها روی یک واگن نصب میشدند، بیرون خانه پارک میکردند و با لولههای بلند وارد خانه میشدند.
- اختراع از دل سادگی: اولین جاروبرقی قابلحمل (۱۹۰۸) توسط یک سرایدار به نام جیمز موری اسپنگلر اختراع شد. او آن را از یک جعبه صابون، فن دستی و یک بالش ساخت که بعدها به برند معروف هوور فروخته شد.
- مردمهراسی: وقتی اولین جاروبرقیهای پر سر و صدا وارد خانهها شدند، خیلی از مردم فکر میکردند این دستگاه میتواند “جان را از بدنشان بیرون بکشد!” و از آن میترسیدند.
- سنگینی طاقتفرسا: اولین جاروبرقیهای دستی بهقدری سنگین بودند که باید دو نفر آن را جابجا میکردند؛ یکی میکشید و دیگری شلنگ را میگرفت.
- سکهای در هتل: در دهه ۱۹۳۰، بعضی هتلها در اتاقها جاروبرقیهای سکهای نصب کرده بودند تا مهمان با انداختن سکه بتواند آن را روشن کند.
- نمونه مفهومی عجیب: در دهه ۱۹۶۰، یک نمونهی مفهومی جاروبرقی شبیه یک ربات سگ مکانیکی ساخته شد که به دنبال صاحبش حرکت میکرد (اگرچه هرگز تولید انبوه نشد).
یخچال و فریزر: گازهای سمی و طراحی مبلمانی
- ابتدای خطرناک: بعضی از یخچالها در دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ با گازهای سمی مثل آمونیاک، متیل کلرید و دیاکسید گوگرد کار میکردند. نشت این مواد بارها باعث مسمومیت و حتی مرگ افراد شد تا اینکه مبردهای ایمنتر (فریون) معرفی شدند.
- ظاهر صنعتی و لوکس: اولین یخچالهای برقی بیشتر شبیه ماشین صنعتی بودند تا وسیله خانگی، صدای بلندی داشتند و بیشتر در خانههای ثروتمندان استفاده میشدند.
- طراحی مبلمانی: در دهه ۱۹۳۰، بعضی تولیدکنندگان یخچال را داخل کابینتهای چوبی شیک میساختند تا مثل بخشی از دکور خانه بهنظر برسد و “ماشینی” نباشد.
- مدلهای غیربرقی: قبل از یخچال برقی، در دهه ۱۹۲۰ یخچالهای گازسوز وجود داشتند که با سوخت نفت سفید یا گاز طبیعی کار میکردند.
- تبلیغات عجیب: وقتی یخچالهای خانگی معرفی شدند، فروشندگان برای جلب اعتماد مردم، یک قصاب را به خانهها میبردند تا نشان دهد گوشت واقعاً تازه میماند.
- یخچالهای چندکاره: در دهه ۱۹۳۰، بعضی برندها برای جلب مشتری، روی یخچالها رادیو نصب کردند.
- معجزه یخساز: معرفی یخچالهایی با تولید یخ حبهای خودکار در دهه ۱۹۵۰، یک “معجزه مدرن” محسوب میشد.
مایکروویو: از رادار نظامی تا غول ۳۴۰ کیلویی
- کشف اتفاقی: مایکروویو از یک اشتباه نظامی به وجود آمد. یک مهندس در حال کار روی رادار بود که متوجه شد شکلات داخل جیبش ذوب شده است؛ همین اتفاق ایده اصلی را شکل داد.
- غولپیکر و گران: اولین مایکروویو خانگی (۱۹۴۷) وزنی حدود ۳۴۰ کیلوگرم و ارتفاعی نزدیک به دو متر داشت! قیمت آن نیز بهاندازه خرید یک خانه کوچک بود و ابتدا فقط در رستورانها و ارتش استفاده میشد.
- نصب عمومی: اولین اجاقهای مایکروویو عمومی در فرودگاهها و ایستگاههای قطار نصب شدند تا مسافران بتوانند سریع غذا بخورند.
- خطر انفجار: وقتی مایکروویو وارد بازار شد، مردم نمیدانستند چه غذایی مناسب است؛ بسیاری با قرار دادن تخممرغ کامل در آن، با انفجار و پخش شدن تکههای آن در آشپزخانه مواجه میشدند.
ماشین لباسشویی: عامل آزادی و انفجار!
- انقلاب اجتماعی: برخی مورخان معتقدند ماشین لباسشویی یکی از مهمترین اختراعاتی بود که آزادی زنان را تسریع کرد، چون زمان و انرژی زیادی برایشان آزاد میکرد.
- مدلهای اولیه دستی: ماشینهای لباسشویی دستی اولیه شبیه بشکههایی بودند که باید با دست میچرخاندی تا آب و لباس تکان بخورند.
- خطر انفجار: ماشینهای لباسشویی اولیه موتورهای نامطمئنی داشتند. گزارشهایی در دهه ۱۹۴۰ هست که دیگ لباسشویی از جا کنده شده و مثل موشک به سقف خانه خورده است! این باعث شد شرکتها سیستم ایمنی قفلدار اضافه کنند.
- موتور فورد: در دهه ۱۹۳۰ بعضی خانوادهها موتور خودروهای فورد مدل T را روی ماشین لباسشویی میبستند تا دستگاه پرقدرتتر شود.
ماشین ظرفشویی: کینهی یک زن ثروتمند
- اختراع از روی عصبانیت: اولین ماشین ظرفشویی توسط جوزفین کاکرین، یک زن ثروتمند در قرن نوزدهم، اختراع شد. او از اینکه خدمه خانهاش ظروف چینی گرانقیمت او را میشکستند، متنفر بود.
- عدم کارایی: مدلهای اولیه ظرفشویی (اوایل قرن بیستم) عملاً فقط آب روی ظروف میپاشیدند بدون اینکه واقعاً تمیز شوند و بیشتر شبیه یک شوخی بودند.
- مخصوص هتلها: ماشین ظرفشوییهای اوایل قرن بیستم فقط در هتلها و رستورانهای لوکس نصب میشدند، نه خانهها.
- مدل شفاف: در نمایشگاه جهانی ۱۹۳۹، یک مدل ماشین ظرفشویی با درب شیشهای ساخته شد تا مردم بتوانند عملکرد آن را مشاهده کنند.
فر برقی: بدون تایمر و آتشزا و عامل جنگ
- معرفی زودتر از موعد: اولین نمونههای فر برقی در نمایشگاه جهانی شیکاگو (۱۸۹۳) به نمایش گذاشته شدند، در حالی که بیشتر خانهها هنوز برق نداشتند و این یک تکنولوژی “از آینده” محسوب میشد.
- گرمایش با لامپ: پیش از اختراع المنتهای مقاومتی مدرن، برخی از فرهای آزمایشی اولیه از لامپهای بزرگ رشتهای برای تولید حرارت مورد نیاز پخت استفاده میکردند.
- اولین ترموستات: تا قبل از اختراع ترموستات داخلی (دهه ۱۹۳۰)، تنظیم دمای فر کاملاً تخمینی بود و سرآشپزها مجبور بودند با حس دست خود، گرما را حدس بزنند!
- تبلیغات بدون دود: شرکتهای سازنده در اوایل قرن بیستم، با شعارهایی مانند “دیگر دستهایتان سیاه نمیشوند!”، مزیت فرهای برقی را در عدم تولید دود و دوده نسبت به اجاقهای نفتی و چوبی برجسته میکردند.
- اهمیت تایمر: فرهای برقی اولیه تایمر مکانیکی نداشتند و مردم باید برای جلوگیری از سوختن غذا، کنار فر میایستادند. بعدها، تایمر به یکی از جذابترین ویژگیها تبدیل شد.
- ابزاری برای جنگ: در جنگ جهانی دوم و دوران کمبود انرژی، فر برقی “دشمن مصرف برق” شناخته شد و دولتها مردم را به استفاده از اجاق گازی تشویق میکردند.
- پنجره شیشهای نوآورانه: معرفی پنجره شیشهای روی در فر، یک نوآوری بزرگ بود که به مردم امکان میداد بدون باز کردن در، مراحل پخت غذا را مشاهده کرده و از هدر رفت انرژی جلوگیری کنند.
سشوار: ابزار شکنجه و خطر سوختن
- شبیه جاروبرقی وارونه: اولین سشوارها شبیه یک دستگاه شکنجه بودند! در سالهای ۱۹۲۰، سشوارهای کلاهی وجود داشت که شبیه یک جاروبرقی وارونه روی سر قرار میگرفت و صدای وحشتناکی تولید میکرد.
- خطر سوختگی: سشوارهای دستی اولیه (دهه ۱۹۲۰) وزنشان حدود ۲ کیلوگرم بود و خیلی سریع داغ میشدند؛ دمای زیاد آنها باعث سوختگی پوست و آتشسوزی مو میشد.
اتو: از زغال تا بنزین
- داغ شدن با زغال: پیش از اتوهای برقی، اتوهای فلزی را با زغال داغ پر میکردند و بعد روی لباس میکشیدند.
- اتوهای بنزینی: نوعی اتو قبل از برقی شدن وجود داشت که با شعلهی کوچک بنزین یا نفت سفید گرم میشد. این اتوها بارها باعث انفجار و سوختگی شدند.
- وسیلهای لوکس: اتوهای اولیه برقی (اواخر قرن ۱۹) به دلیل عدم پایداری برق در خانهها، بیشتر شبیه یک وسیلهی لوکس بودند.
- آب معطر: در دهه ۱۹۴۰، مدلی از اتو طراحی شد که میشد داخل مخزن آن آب معطر ریخت تا لباس بوی خوش بگیرد، اما بهسرعت به دلیل لکهگذاری از بازار جمع شد.
اسپرسوساز : از بخار خطرناک تا نوشیدنی فشرده
- سرمنشاء صنعتی: اولین دستگاه اسپرسو (اختراع انجلو موریوندو در ۱۸۸۴، ایتالیا) برای کافهها و هتلها ساخته شده بود، نه خانهها. هدف آن سرعت بخشیدن به سرو قهوه در بارهای شلوغ بود.
- معنی “فشردن”: برخلاف تصور رایج که اسپرسو یعنی “قهوه سریع”، این واژه از کلمهی ایتالیایی “esprimere” به معنی “فشردن” یا “استخراج کردن” میآید؛ اشاره به آبی که تحت فشار از میان قهوه فشرده عبور میکند.
- خطر انفجار بخار: دستگاههای اولیه با بخار با فشار بسیار بالا کار میکردند. انفجار دیگ بخار یکی از خطرات رایج در کافههای اوایل قرن بیستم بود، تا اینکه سیستمهای ایمنی اضافه شدند.
- کرما: از کثیفی تا کیفیت: امروز کرما (کف طلایی روی اسپرسو) نشانهی قهوه خوب محسوب میشود. اما در دهه ۱۹۴۰، مشتریان آن را “کثیفی یا ناخالصی” میدانستند و کافهها مجبور بودند آن را هم بزنند!
- طراحی فنجان مخصوص: وقتی اسپرسو رایج شد، فنجانهای معمولی باعث سرد شدن سریع قهوه میشدند. به همین دلیل فنجانهای دیوارهضخیم سرامیکی اختراع شد تا دما حفظ شود.
- مقاومت در ناپل: مردم ناپل در ابتدا به اسپرسوسازها اعتماد نداشتند و قهوهی “ماشینی” را طبیعی نمیدانستند. ناپلیها تا مدتها قهوه را با موکا پات روی اجاق درست میکردند.
- الهامبخش صنعت: برخی از مهندسان اوایل قرن بیستم از مکانیزم فشار بخار اسپرسوسازها ایده گرفتند تا سیستمهای ایمنی دیگ بخار در قطارها را بهبود ببخشند.
- گرمایش با زغالسنگ: قبل از رایج شدن برق، بعضی اسپرسوسازها با شعلهی زغالسنگ یا گاز مستقیم کار میکردند.
- لوکس خانگی: تا پیش از دهه ۱۹۷۰، اسپرسوسازهای خانگی یک نشانهی تجمل و ثروت بودند و فقط در کافهها دیده میشدند. برندهایی مثل Gaggia و La Pavoni بعد از آن شروع به تولید مدلهای خانگی کردند.
- قوانین ایتالیایی: دولت ایتالیا در سال ۱۹۱۱ استانداردهایی برای کافهها تعیین کرد: اسپرسوساز باید فشار و دمای مشخص داشته باشد تا “کیفیت قهوه ایتالیایی” حفظ شود.
مخلوطکن و خردکن برقی: از دارو تا اسموتی و آشپزخانه مدرن
- پزشکی و دارویی: اولین مخلوطکن (۱۹۲۲) توسط پزشک آمریکایی، استفان پاپلاف، برای تهیه نوشیدنیهای دارویی و مکملهای غذایی برای بیمارانش ساخته شد، نه برای تهیه غذا در آشپزخانه.
- مصارف اولیه تجاری: اولین استفاده گسترده از مخلوطکنهای تجاری (برند Waring Blender در دهه ۱۹۳۰) در مکزیک بود، جایی که مردم از آن برای درست کردن مارگاریتا و سسهای محلی استفاده میکردند.
- انقلاب در کوکتلها: در دهههای ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، مخلوطکن باعث شد فرهنگ کوکتل در آمریکا متحول شود و نوشیدنیهای یخی رواج یابند.
- شبیهسازی معده: دانشمندان در دهه ۱۹۵۰ از مخلوطکنهای خانگی برای شبیهسازی حرکات معده و بررسی هضم غذا استفاده میکردند.
- تولد اسموتی: مفهوم اسموتیهای مدرن در دهه ۱۹۶۰ همزمان با محبوب شدن مخلوطکنها شکل گرفت.
- بلندرهای بیمارستانی: اولین خریداران عمدهی مخلوطکنها بیمارستانها بودند تا برای بیماران غذا و داروی نرم درست کنند.
- اختراع جنگ جهانی: اولین خردکن برقی مدرن (Food Processor) در سال ۱۹۴۶ در آلمان ساخته شد تا آشپزخانههای صنعتی پس از جنگ سریعتر کار کنند. برند Cuisinart در دهه ۱۹۷۰ آن را وارد خانهها کرد.
- تغییر الگوی غذایی: ورود خردکن برقی باعث شد دستورهای غذایی جدیدی (مانند پورهها، کره بادامزمینی خانگی، و خمیر پیتزا) ابداع شوند و الگوی غذا خوردن مردم تغییر کند.
اختراعات پیشتاز و طراحیهای شگفتانگیز
- پیشتاز کتری برقی: اولین پتنتهای چایساز برقی به دهه ۱۸۹۰ برمیگردند، یعنی حتی پیش از آنکه کتری برقی به صورت عمومی رایج شود. ایده این بود که آب به جوش بیاید و چای همزمان دم بکشد.
- خطرناک و غیرهوشمند: چایسازهای اولیه فاقد خاموشکن خودکار بودند. باید کاربر حواسش میبود که آب نسوزد، چون در صورت فراموشی، دستگاهها میسوختند یا حتی باعث آتشسوزی میشدند.
- مدلهای ترکیبی و چندمنظوره: در دهه ۱۹۶۰ در انگلستان، یک مدل چایساز عجیب وجود داشت که داخل آن یک ساعت زنگدار و رادیو تعبیه شده بود! ایده این بود که کاربر با زنگ ساعت بیدار شود و چای او همزمان آماده باشد.
- سرویسدهی به ارتش: در جنگ جهانی دوم، ارتش بریتانیا کتریهای برقی مخصوصی را برای تانکها و کامیونها طراحی کرد تا سربازها بتوانند به دلیل اهمیت چای در فرهنگ بریتانیا، به سرعت چای درست کنند.
- تحول فرهنگی نوشیدنی: ورود چایساز و کتری برقی یکی از بزرگترین تغییرات در “فرهنگ نوشیدنی” قرن بیستم بود، چرا که مردم برای اولین بار میتوانستند به جای صرف نیم ساعت، در عرض چند دقیقه چای تازه دمکرده داشته باشند.
